السيد موسى الشبيري الزنجاني

3009

كتاب النكاح ( فارسى )

احتياط در مواردى كه مستلزم ضرر باشد لازم نيست ، بلكه شارع به جهت رعايت حق حيوانات قرعه را به عنوان يك طريق شرعى براى شناسايى گوسفندى كه حقّ حيات ندارد و بايد سوزانده شود قرار داده است . 4 ) تقريب صحيحتر براى جريان قرعه در مقام توسط استاد مد ظله : گفتيم كه مجرد ضرر مالى ، سبب نمىگردد كه احتياط لازم نباشد و به همين جهت انسان براى انجام تكليف الهى همچون حجّ بايد خرجهاى بسيارى را متحمل شود كه از مصاديق ضرر مىباشد ولى چون براى امتثال امر الهى است « لا ضرر » هم نمىتواند وجوب تكليف را بردارد ، ولى در جايى كه احتياط به جهت حق الناس است ، در اينجا امر داير بين اين است كه شوهر به خاطر آن دو خواهر به ضرر بيفتد ، يا يكى از دو خواهر متضرّر گردد ، در اينجا مىتوان با « لا ضرر » لزوم احتياط را بر شوهر منتفى دانست چون همه عباد در نظر شارع مقدس يكسان هستند و خواهران بر شوهر در اين جهت اولويتى ندارند كه به خاطر حق آنها ، شوهر ضرر بكشد ، در اينجا ممكن است بگوييم كه مىتوان با قرعه مشخص كرد كه كدام يك از دو خواهر زوجه واقعى است و احتياط بر شوهر لازم نيست . 5 ) توضيح بيشتر درباره قاعده « لا ضرر » : يكى از اشكالات « لا ضرر » اين است كه لازمه اين قاعده تخصيص كثير مىباشد چون در بسيارى از احكام شرعى همچون خمس ، زكات ، جهاد ، و . . . مكلّف با انجام تكليف الهى به ضرر مىافتد ، در پاسخ اين اشكال راههاى بسيارى پيموده شده كه اكنون مجال بحث و بررسى آنها نيست ، بهترين پاسخ شايد اين باشد كه اساساً ادله « لا ضرر » از چنان اطلاق يا عمومى برخوردار نيست كه در مورد تمام احكام الهى جريان داشته باشد ، با دقت در رواياتى كه اين قاعده را پياده كرده چنين به نظر مىرسد كه اين قاعده تنها درباره حق الناس بوده و محدوده سلطنت مالكان و ارباب